8 بهمن 1404

تصاویر 3 بعدی، تصاویری هستند که به شما حس عمق و واقعیت می دهند، انگار می توانید اجسام داخل تصویر را لمس کنید یا از زوایای مختلف ببینید. این نوع تصاویر به دلیل جذابیت بصری بالا، حس واقع گرایی و امکان تجربه تعاملی، در طراحی، تبلیغات و سرگرمی بسیار محبوب هستند.
با پیشرفت دوربین ها و نرم افزار های سهب عدی، حالا تقریبا همه می توانند تصاویر سه بعدی ثبت کنند، اما برای درک بهتر روند تحول تصویربرداری، مطالعه درباره تاریخچه عکاسی میتواند مفید باشد و کیفیت و نتیجه نهایی بستگی به مهارت عکاس و تجهیزات مورد استفاده دارد که در ادامه به بررسی آنها خواهیم پرداخت.

تصاویر سه بعدی به این دلیل جذاب هستند که علاوه بر عرض و ارتفاع، عمق را هم به چشم بیننده القا می کنند. برای اینکه تصویرت واقعا سه بعدی به نظر بیاد، هم تکنیک عکاسی مهمه، هم تجهیزات، و هم پردازش نهایی. روش های اصلی شامل این ها هستند:
این روش بر پایه دید دو چشمی انسان کار می کند. ایده این است که دو تصویر از سوژه از زاویه کمی متفاوت گرفته شود و وقتی کنار هم قرار گیرند، عمق درون تصویر حس می شود.
دوربین دو لنزه: دوربین هایی که دو لنز دارند و همزمان دو تصویر می گیرند. این روش دقیق و سریع است.
دوربین تک لنزه با جابجایی: با یک دوربین عکس اول رو از زاویه اول و عکس دوم را با جابجایی افقی کمی می گیریم و بعد با نرم افزار ترکیب می کنیم.
اینجا چندین عکس از سوژه از زوایای مختلف گرفته می شود و نرم افزار با تحلیل نقاط مشترک بین تصاویر، یک مدل سه بعدی می سازد. از مزایا این روش این است که میتوان از سوژههای پیچیده و بزرگ هم مدل گرفت.
دوربین دستی: عکاس دور سوژه می چرخد و چندین عکس می گیرد.
پهپاد یا دوربین متحرک: برای سوژه های بزرگ مثل ساختمان ها یا چشم انداز های طبیعی.
استفاده از نرم افزار های تخصصی: مثل RealityCapture یا Agisoft Metashape که تصاویر را به مدل 3D تبدیل می کنند.
این روش از دستگاه های خاصی استفاده می کند که عمق و شکل دقیق سوژه را اندازه گیری می کنند.
لیزری (Laser Scanning): پرتو لیزر روی سوژه تابانده می شود و با بازگشت نور، عمق و شکل اندازه گیری می شود.
ساختار نوری (Structured Light): الگو های نور بر سوژه تابانده می شوند و تغییرات الگو، شکل سه بعدی را مشخص می کند.
اسکنر دستی یا رومیزی: برای اجسام کوچک یا متوسط استفاده می شود.
اسکنر صنعتی/مهندسی: برای اجسام بزرگ و پروژه های مهندسی دقیق کاربرد دارد.

لنز چشم ماهی (Fisheye): با ایجاد خمیدگی و گسترش میدان دید، حس عمق بیشتری می دهد.
لنز با فوکوس متفاوت (Tilt-Shift): با کنترل دقیق فوکوس و پرسپکتیو، برخی مناطق تصویر واضح و برخی محو می شوند و عمق تصویر تقویت می شود.
حتی بدون تجهیزات خاص، با مدیریت نور، سایه و تضاد روشنایی، می توان عمق در تصویر ایجاد کرد:
نور جانبی برای برجسته کردن حجم ها
نور پسزمینه برای جداسازی سوژه از پس زمینه
ترکیب نور طبیعی و مصنوعی برای ایجاد حس واقعی از حجم

با الگوریتم های هوش مصنوعی می توان تصاویر دو بعدی معمولی را به حالت سه بعدی درآورد:
تبدیل دو بعدی به 3D با عمق مصنوعی: نرم افزار ها مثل فتوشاپ و برخی اپ های موبایل این کار را انجام می دهند
ترکیب با انیمیشن یا VR: برای تجربه تعاملی، تصاویر تولید شده می توانند در محیط VR یا AR نمایش داده شوند.
گرفتن چند تصویر و ساخت یک مدل قابل چرخش که کاربر بتواند با ماوس یا لمس، زاویه دید را تغییر دهد.
این روش معمولا در فروشگاه های آنلاین، موزه ها و بازی ها استفاده می شود.
نکته : هر چقدر تعداد زوایا و دقت تصاویر بیشتر باشد، حس سه بعدی واقعی تر خواهد بود. تجهیزات حرفه ای، نورپردازی درست و تکنیک های نرم افزاری باعث می شوند تصویر نهایی واقعی و جذاب شود.
بعد از پاسخ دادن به این پرسش که عکس سه بعدی چیست و به طور کلی تصاویر سه بعدی چیستند، باید توجه داشت که ثبت یک عکس سه بعدی نیازمند تجهیزات و ابزار هایی است که امکان نمایش عمق و حجم واقعی سوژه را فراهم کنند. در فرایند عکاسی سه بعدی، انتخاب درست تجهیزات نقش مهمی در کیفیت خروجی نهایی دارد. بنابراین اگر قصد دارید بدانید چگونه عکس سه بعدی بگیریم، جدول زیر به صورت خلاصه مهم ترین ابزار های مورد نیاز و اهمیت هر یک را معرفی می کند:
تجهیزات | کاربرد | اهمیت در عکاسی سه بعدی |
دوربین دو لنزه (Stereo Camera) | ثبت همزمان دو تصویر از دو زاویه نزدیک به یکدیگر | اصلی ترین ابزار برای تولید عکس سه بعدی با عمق واقعی |
دوربین تک لنزه همراه با جابجایی کنترل شده | ثبت دو تصویر از یک سوژه با اختلاف زاویه محدود | روشی ساده و مقرون به صرفه برای دستیابی به عکاسی سه بعدی |
سهپایه (Tripod) | ثابت نگه داشتن موقعیت دوربین در هر دو ثبت | جلوگیری از اختلاف زاویه و کاهش خطا در تصاویر سه بعدی |
لنز های واید یا Tilt-Shift | کنترل پرسپکتیو و عمق میدان | تقویت حس عمق و حجم در عکس سه بعدی |
تجهیزات نورپردازی حرفه ای | ایجاد سایه روشن های طبیعی و حجم دهی به سوژه | افزایش وضوح و واقعی بودن تصاویر سه بعدی |
ریموت شاتر | ثبت تصویر بدون لرزش دست | حفظ ثبات و افزایش دقت در خروجی نهایی |
نرم افزار های پردازش سه بعدی | ترکیب و هماهنگ سازی تصاویر دو بعدی | تبدیل تصاویر اولیه به یک عکس سه بعدی استاندارد |
اسکنر سه بعدی | ثبت دقیق حجم و ساختار سوژه | مناسب پروژه های مهندسی، صنعتی و حرفه ای |
نمایشگر یا عینک سهبعدی | نمایش خروجی نهایی به صورت سه بعدی واقعی | ایجاد تجربه بصری کامل برای بیننده |
پهپاد (Drone) | ثبت تصاویر چند زاویه ای از مناظر وسیع | کاربردی برای نما های هوایی و معماری |
پس از ثبت تصاویر سه بعدی، انتخاب روش مناسب برای چاپ عکس و نگهداری آن اهمیت زیادی دارد.

در عکاسی دو بعدی، تصویر تنها در دو بعد طول و عرض ثبت می شود و بنابراین سوژه بدون نمایش واقعی عمق دیده می شود. اما در عکاسی سه بعدی علاوه بر این دو بعد، عمق ادراکی نیز به تصویر افزوده می شود و بیننده حس واقع گرایانه تری از حجم و فاصله اجسام خواهد داشت.
وقتی می پرسیم عکس سه بعدی چیست یا تصاویر سه بعدی چیست، در واقع به همین توانایی بازنمایی عمق اشاره داریم که با استفاده از تکنیک ها و تجهیزات خاص و با پاسخ به این پرسش که چگونه عکس سه بعدی بگیریم حاصل می شود.
به همین دلیل، از عکس های سه بعدی در بسیاری از موقعیت های تخصصی و حرفه ای مانند معماری، طراحی صنعتی، ارائه محصول، پزشکی، آموزش، شبیه سازی، بازی های دیجیتال و حتی گردشگری مجازی به طور گسترده استفاده می شود، زیرا این نوع تصویر، نزدیک ترین تجربه بصری به دید طبیعی انسان را ارائه می دهد.
ویژگی | عکاسی دوبعدی | عکاسی سهبعدی |
ابعاد قابل نمایش | طول و عرض | طول، عرض و عمق ادراکی |
حس واقع گرایی | محدود و تخت | بسیار طبیعی و حجمی |
نوع ثبت تصویر | یک تصویر از یک زاویه | دو یا چند تصویر از زوایای اندکی متفاوت |
کاربرد های رایج | عکاسی روزمره، خبری، پرتره ساده | معماری، طراحی صنعتی، پزشکی، نمایش محصول، واقعیت مجازی |
تجهیزات موردنیاز | دوربین معمولی | تجهیزات و نرمافزارهای ویژه عکاسی سهبعدی |
تجربه کاربر | مشاهده ساده تصویر | تجربه نزدیک تر به دید واقعی انسان |
فرایند تولید | ساده و سریع | تخصصی تر و نیازمند پردازش |
اگرچه هر دو روش به ایجاد تجربه بصری متفاوت و دقیق تر کمک می کنند، اما عکاسی سه بعدی و عکاسی 360 درجه ماهیت و کاربرد های متفاوتی دارند. در عکاسی سه بعدی تمرکز بر ایجاد حس عمق و حجم واقعی در یک زاویه محدود است، به طوری که بیننده بتواند فاصله و حجم اجسام را به صورت طبیعی درک کند؛ اما در عکاسی 360 درجه، هدف ثبت محیط به طور کامل در همه زوایا است و بیننده می تواند تصویر را از هر جهت بچرخاند و تمام محیط اطراف را مشاهده کند؛ بنابراین اگر می خواهیم بدانیم تصاویر سه بعدی چیست یا چگونه عکس سه بعدی بگیریم، این تفاوت ها اهمیت زیادی در انتخاب روش مناسب دارند.
ویژگی | عکاسی سه بعدی | عکاسی 360 درجه |
تمرکز اصلی | نمایش عمق و حجم در یک زاویه | پوشش کامل محیط در تمامی زوایا |
تجربه کاربر | حس واقع گرایی و حجم | تجربه تعاملی با امکان گردش در تصویر |
تجهیزات مورد نیاز | دوربین دو لنزه، نرم افزار پردازش سه بعدی، لنزهای خاص | دوربین 360 درجه، نرمافزار Stitching و نمایشگر های تعاملی |
تعداد زاویه دید | محدود (معمولا یک یا چند زاویه نزدیک) | نا محدود، امکان مشاهده محیط از تمام جهات |
کاربردها | طراحی صنعتی، معماری، پرینت سه بعدی، نمایش محصول | گردشگری مجازی، بازدید از محیط ها، تبلیغات تعاملی، بازی ها |
فرایند تولید | ثبت دو یا چند تصویر و ترکیب با نرم افزار | ثبت چندین تصویر پانوراما و ترکیب برای ایجاد تصویر 360 درجه |
حس عمق | بسیار ملموس | کمتر ملموس، بیشتر به محیط گسترده توجه دارد |
تصاویر سه بعدی تصاویری هستند که علاوه بر طول و عرض، حس عمق و واقع گرایی را منتقل می کنند و تجربه ای نزدیک به دید طبیعی انسان ایجاد می کنند. این نوع تصاویر در معماری، طراحی صنعتی، نمایش محصول، پزشکی، آموزش، بازی های دیجیتال و گردشگری مجازی کاربرد گسترده دارند.
برای ثبت یک عکس سه بعدی موفق، علاوه بر تکنیک مناسب، استفاده از تجهیزات مورد نیاز اهمیت زیادی دارد. برای نمایش حرفه ای تصاویر سه بعدی، چاپ عکس روی شاسی می تواند جلوه و ماندگاری اثر را افزایش دهد. در مقایسه با عکاسی دو بعدی، عکس سه بعدی حس حجم و فاصله را به تصویر اضافه می کند و تفاوت آن با عکاسی 360 درجه در پوشش زاویه دید محدود و تمرکز بر عمق است. با رعایت اصول و استفاده از ابزار های مناسب، می توان تصاویر جذاب و واقعی تولید کرد که تجربه تعاملی خوبی برای بیننده فراهم می کند.
عکس سه بعدی چیست و چه تفاوتی با عکس معمولی دارد؟
عکس سه بعدی تصویری است که علاوه بر طول و عرض، عمق و حجم را نیز به بیننده منتقل می کند. بر خلاف عکس دو بعدی که تنها دو بعد دارد و سوژه تخت به نظر می رسد، عکس سه بعدی حس واقعی بودن و فاصله میان اجسام را ایجاد می کند و تجربه بصری طبیعی تری ارائه می دهد.
تصاویر سه بعدی چیست و در چه کاربرد هایی استفاده می شوند؟
تصاویر سه بعدی شامل هر نوع تصویری هستند که عمق و حجم را نمایش دهند. این تصاویر در معماری، طراحی صنعتی، نمایش محصول، پزشکی، آموزش، بازی های دیجیتال و گردشگری مجازی کاربرد دارند و به ایجاد تجربه تعاملی و واقع گرایانه برای بیننده کمک می کنند.
چگونه عکس سه بعدی بگیریم؟
برای گرفتن عکس سه بعدی، می توان از روش های مختلفی استفاده کرد:
عکاسی استریوسکوپی: گرفتن دو تصویر از زاویهای کمی متفاوت و ترکیب آنها.
عکاسی چند نمایی (Photogrammetry): گرفتن چندین عکس از زوایای مختلف و ساخت مدل سه بعدی با نرمافزار.
اسکنر های سه بعدی: ثبت دقیق حجم و شکل سوژه.
نورپردازی و لنز های خاص: برای برجسته کردن حجم و ایجاد عمق در تصویر.
تبدیل تصاویر د بعدی به سه بعدی با نرم افزار: استفاده از الگوریتم های هوش مصنوعی برای ایجاد عمق مصنوعی.
برخی تکنیک های عکاسی سه بعدی در زمینه عکاسی پرتره نیز کاربرد دارند و می توانند تجربه بصری متفاوتی ایجاد کنند و همچنین انتخاب ژست های عکاسی مناسب برای سوژه، حتی در عکاسی سه بعدی، میتواند عمق و جذابیت تصویر را افزایش دهد.
چه تجهیزاتی برای عکاسی سهبعدی لازم است؟
تجهیزات مهم شامل دوربین دو لنزه، سه پایه، لنز های واید یا Tilt-Shift، نورپردازی حرفه ای، ریموت شاتر، نرمافزار های پردازش سه بعدی، اسکنر سه بعدی و نمایشگر یا عینک سه بعدی است. هرکدام از این ابزار ها برای ثبت عمق و حجم واقعی تصویر اهمیت ویژه دارند.
تفاوت عکاسی سه بعدی با عکاسی 360 درجه چیست؟
در عکاسی سه بعدی، تمرکز بر نمایش عمق و حجم در یک زاویه محدود است، در حالی که عکاسی 360 درجه محیط را به طور کامل در تمامی زوایا ثبت می کند و تجربه تعاملی گسترده تری ارائه می دهد. هر دو روش ابزار های متفاوت و کاربرد های خاص خود را دارند.
آیا همه می توانند تصاویر سه بعدی بگیرند؟
بله، با پیشرفت دوربین ها و نرم افزار های سه بعدی، تقریبا همه می توانند تصاویر سه بعدی ثبت کنند، اما کیفیت و واقع گرایی تصویر نهایی به مهارت عکاس، تجهیزات و تکنیک های استفاده شده بستگی دارد.